هوا چندان به عمل نمىآيد . اما محال بسيار دارند كه محصولات درختى فصول ، تمامى به عمل مىآيد ، و هر قسم ميوه كه بخاطر برسد در آنجا بهم مىرسد ، و از آنجا مىآورند ، از مقولهء قرم و ديگر ولايات تصرفى ايشان . نهايت با وجود سردى هواى پتربورغ در جميع اوقات و در همهء ايام ، گل سرخ و اقسام گلها و رياحين و بسيارى ميوه‌هاى بىموسم در خانه‌ها هست ، و از بخار آتش و مكان‌هاى گرم به عمل مىآورند ، و در اوطاق‌ها ، و مكانهاى بسيار مىگذارند . نارنگى و ليمو را بيشتر از پرتكال « 1 » و ساير محال در آنجا مىآورند كه هميشهء اوقات ، و همهء فصول در آنجا ملاحظه شد ، كه بود و در بعضى خانه‌ها پتربورغ نيز به عمل مىآورند و دارند . ديگر هر چند ، صاحبى ايلچى مىفرمودند كه تسعيرات در پتربورغ ارزان‌تر از لندن است . اما همه چيز در اينجا بسيار گران‌بهاست . اغلب اوقات مىشود كه ميوه‌ها را ، از هر مقوله دانهء ده روبلى ، بيست روبلى ، پنج روبلى ، بيشتر ، كمتر در ميان خود خريد و فروش مىنمايند ، و روبلى اينها تقريبا ششصد دينار ايران است . كاهو و جميع سبزىآلات را در خانه‌ها ، و مكان‌ها از بخار آتش به عمل مىآورند . اما قيمت كلى دارد . نان اينها ، هريك نان تقريبا بيست سى مثقال هست و دانه‌اى يكصد دينار مىفروشند . همچنين چكمه و پاپوش زوجى پنج تومان الى دوازده هزار دينار مىفروشند و كمتر ممكن نيست . اجرت هر كارى را كه در محال ايران ، به پانصد دينار مىتوان انجام داد ، در اينجا يك تومان كمتر ممكن نيست ، كه بگيرند . از هر مقوله كه بوده باشد ، مىتوان ساير امور را از اين دو قياس كرد . مثلا اگر يك سر غليان ، كسى خواهد بسازد ، سى چهل تومان اجرت زرگرى مىگيرند و چهل پنجاه تومان ميناكارى مىگيرند . همچنين آنچه را از ماكول و ملبوس و چيزهائى كه ضرور و لازم باشد ، اگر در ايران به يك تومان انجام بگيرد ، البته در اينجا اقلا به ده تومان صورت مىگيرد . گرانى و اخراجات گذران در اينجا حدى ندارد . ديگر مار و عقرب و كژدم و شير و پلنگ و بسيار جانوران ديگر در اينجا بهم نمىرسد . خوك و روباه و خرگوش سفيد بسيار است ، كه گوشت آنها را مىخورند . در ميان ايشان قابلهء مرد بسيار است كه طفل را از مادر تولد مىنمايند و به‌طريق زنان قابله‌گى مىكنند ، و مطلقا قبحى ندارد . اگرچه از قراريكه استماع شد ، قابلهء مردانه در انگريز و بعضى يوروپ ديگر هم متداول است . ديگر در ميان ايشان قاعده است كه طفلى كه به جهت شخص بهمرسيده از قبيلهء ديگر و از مردمان غريب ، در روز هفتهء طفل ، به خانهء كسان طفل مىروند و آن طفل را از مادر گرفته مىشويند ، و در آب مىاندازند و خاج به گردن او مىنمايند ، و از همين جهت خويش و اقوام مىشوند و آن زن و مرد غريب كه آن طفل را شسته‌اند ، حكم پدر و مادر بهم مىرسانند ، در ميان خودشان . اما بيشتر اين عمل از بىعصمتى آنهاست . به علت اينكه بعد از اين‌كه از اين مقوله اتفاقى فيما بين دو قبيله مىافتد ، اكثر اوقات زنان و مردان يكديگر بدون جهت به همين وسيله به خانه يكديگر مىروند و به افعال ذميمه « 2 »

--> ( 1 ) - ظاهرا كشور پرتقال ( 2 ) - متن : ضميمه